Showing posts with label türkiye. Show all posts
Showing posts with label türkiye. Show all posts
Friday, June 9, 2017
Prof Dr Emre Kongardan 21 Yüzyılda Türkiye
Prof Dr Emre Kongardan 21 Yüzyılda Türkiye
Prof. Dr. Re?it Emre Kongar (d. 13 Ekim 1941, ?stanbul), ünlü bir Toplumbilimi (Sosyoloji) Profesörüdür.[1] Kitaplar?, Cumhuriyet gazetesinde yay?nlanan kö?eyaz?lar?, zaman zaman kat?ld??? ve sundu?u televizyon programlar? ve renkli ki?ili?iyle Türkiye’deki seküler muhalefetin sembol isimlerinden olan Kongar, 15 Ocak 1996’da Federal Almanya Devleti taraf?ndan “Üstün Hizmet Madalyas? Büyük Liyakat Haç?”yla, 1 ?ubat 1996’da ?talya Devleti “Commandatore Madalyas?”yla ve 15 ?ubat 1996’da Polonya Devleti “Commandor Ni?an?”yla ödüllendirilmi? dünya çap?nda tan?nan bir bilim insan?d?r. Türk siyasal tarihi ve toplumunun birçok farkl? yönünü eserlerinde inceleyen Kongar’?n en önemli eserlerinden birisi de, Türk Devrimi’ni (Kemalist Devrim) ve Cumhuriyet döneminde Türk toplumunu mercek alt?na ald??? ve ilk bask?s? Remzi Kitabevi taraf?ndan 1999 y?l?nda yap?lan 21. Yüzy?lda Türkiye[2] adl? kitapt?r. Bugüne kadar 25 bask? yapan bu kitap, 725 sayfal?k kapsaml? ve oldukça iyi anla??l?r bir eserdir ve Türk Devrimi’ne dair bütün önemli tart??malar? ve konular? içermektedir. Bu yaz?da, Kongar’?n bu önemli eseri özetlenecektir.
21. Yüzy?lda Türkiye
Osmanl? Birikimi
Prof. Dr. Emre Kongar’a göre; Türkiye Cumhuriyeti, 600 y?ll?k Osmanl? ?mparatorlu?u’nun bir ürünü olarak da dü?ünülebilir. Mustafa Kemal Atatürk taraf?ndan eski düzene kar?? bir tepki olarak kurulan Cumhuriyet, yakla??k 100 y?l sonra bile ?mparatorlu?un kimi niteliklerini yap?s?nda ta??maktad?r. Bu nedenle, bugünkü Türkiye’yi ve Türk ulusunu anlamak için Osmanl? ?mparatorlu?u’nun özelliklerini de iyi bilmek zorunday?z.
1071 Malazgirt Sava?? ile Anadolu’ya yerle?en Türkler, daha sonra Anadolu’da Selçuklular ve sonras?nda da Osmanl?lar olmak üzere iki büyük devlet kurmu?tur. Anadolu Selçuklular?n?n çökü?ü s?ras?nda Anadolu’da bir düzineden çok beylik vard?r. Osmanl? Beyli?i, bunlardan yaln?zca bir tanesidir. Osman Bey (1258-1324) taraf?ndan yönetilen bu beylik, kuzeybat? Anadolu’da Eski?ehir’in kuzeyindeki bir kasaba olan Sö?üt civar?nda kurulmu?tu. Beyli?in kurulu? yeri, çökmekte olan 2 ?mparatorlu?un yani Selçuklu ve Bizansl?lar?n aras?ndayd?. Bu yer, Osmanl?lar?n Balkanlar’da geni?lemesine yol açt?. Osman Bey’in 43 y?l süren iktidar?nda önemli ad?mlar at?ld?; ancak beyli?in gerçek anlamda bir devlete dönü?mesi Osman’?n o?lu Orhan Bey (1281-1326) döneminde oldu. Bursa’y? alan Orhan Bey, buray? devletin merkezi yapt?. Daha sonra ?znik ve ?zmit de al?nd?. Eski bir Bizans merkezi olan ?znik’in al?nmas?, H?ristiyan dünyada büyük yank? yapt? ve Müslüman dünyan?n Osmanl? Devleti’ne bak???n? de?i?tirdi. Al?nan kentlerde uygulanan inanç özgürlü?ü politikas?, Osmanl?’n?n halklar taraf?ndan sevilmesini sa?lad?. Elbette Osmanl?’n?n dini ho?görüsü sadece ho?görü ve iyi niyetten kaynaklanm?yordu. H?ristiyanlar?n cizye vergisi sistem aç?s?ndan son derece önemliydi ve dahas?, H?ristiyanlar?n varl??? ve kitlesel olarak Müslümanl??a geçmemesi, onlar devlet memuru olamad?klar? için Müslüman tebaan?n yerini korumas? anlam?na geliyordu. Bu nedenle, Osmanl?’n?n ho?görülü olmas? kendi aç?s?ndan da faydal? bir politikayd?. Dahas?, Osmanl? Devleti, derebeylerine ve haydutlara kar?? düzen getiren bir güç olarak halklar?n deste?ini kazan?yordu. Orhan Bey’in o?lu I. Murat (1326-1389) Balkanlar’a ula?t? ve Edirne’yi ald?. Böylece, kent, ?mparatorlu?un Avrupa kesimindeki merkezi oldu. Murat döneminde Balkanlar Anadolu’dan gelen göçmenler yoluyla Türkle?tirildi. I. Murat, Balkanlar’daki Türk egemenli?ini üç kez Haçl? benzeri H?ristiyan ordular?n? yenerek peki?tirdi. Murat’?n o?lu Y?ld?r?m Beyaz?t (1360-1403), Anadolu’nun büyük bir kesimini daha Osmanl?lara katt?. ?stanbul’u dört kez ku?att?, fakat alamad?. Ni?bolu’da bir H?ristiyan ordusunu yendi. Anadolu’daki derebeylerini de yenerek merkezi bir devlet kurdu. Fakat 1402 Ankara Sava??’nda Beyaz?t ba?ka bir Türk hükümdar? Timur’a yenildi ve devlet da??lman?n e?i?ine geldi. 11 y?l süreyle Beyaz?t’?n o?ullar? taht kavgas? yapt?lar. Sonunda, 1413 y?l?nda I. Mehmet (1380-1421) karde?lerini yenerek Osmanl? taht?na oturdu. Fakat bu fetret döneminde (1402-1413), Osmanl? topraklar?n?n üçte biri yitirilmi?ti ve di?er beylikler de güçlenmi?ti. I. Mehmet veya Çelebi Mehmet zaman?nda toparlanan devlet, Mehmet’in o?lu II. Murat (1404-1451) döneminde yeniden güçlendi. Anadolu’da yitirilen topraklar geri al?nd?, 1444 Varna ve 1448 Kosova’da iki büyük zafer kazan?ld?.
Osmanl? ?mparatorlu?u’nun kurulu?unun ard?nda, Asya’dan ve özellikle Horasan’dan gelen gazi-dervi?lerin inanc? yatmaktad?r. Müslüman olmayanlara kar?? sava?man?n kutsal görevleri oldu?una inanan bu ki?iler, izleyicilerini de Bizans topraklar?nda ilerlemek üzere örgütlüyorlard?. Türkler, Anadolu’ya yerle?irken kimliklerini de korudular. Bir toprak parças? al?n?r al?nmaz, göç yoluyla bölge hemen Türkle?tiriliyor ve daha ileri gitmek üzere haz?rl?k yap?l?yordu. Bütün bu etkinliklerin alt?nda, Türklerin devlet kurmadaki ve örgütlenmedeki büyük deneyimler sonucu edindikleri beceriler yat?yordu. Devlet adaml??? üzerine yaz?lm?? önemli bir eser olan Kutadgu Bilig, daha 11. yüzy?lda kullan?lmaya ba?lanm??t?. Osmanl? ailesi, çöken Bizans’?n kom?usu ve Selçuklular?n yönetimi alt?nda ya?ayan beyliklerin en eylemlisi olarak, son Türk ?mparatorlu?unu kurmaya adayd?; geçmi?teki bütün Türk ve ?slam deneylerinin birikimi, elindeki en güçlü araçt?.
I. Murat’tan sonra Fatih Sultan Mehmet (1432-1481) ba?a geçti. Uzun haz?rl?klardan sonra, 1453 bahar?nda ?stanbul’un ku?atmas? ba?lat?ld?. Kent 52 gün dayand?, ama sonunda 29 May?s 1453’te fethedildi. Fatih Sultan Mehmet, kenti onard? ve Osmanl?’n?n ba?kenti ve merkezi yapt?. ?stanbul’un al?nmas?, Osmanl? tarihinde hem bat?l?la?man?n, hem de ?mparatorluk döneminin kesin olarak ba?lang?c?yd?. ?stanbul’un fethi sonras? vezir-i azam Çandarl? Halil Pa?a’y? öldürten Fatih, vezirlik makam?n? dev?irme kökenli devlet adamlar?na açt?. Halil Pa?a’n?n ve Çandarl? hanedan?n?n yok edilmesi, asl?nda Sultanl??a Türk aristokrasisinden gelecek tehlikeye kar?? ba?vurulan bir önlemdi. ?stanbul’un Osmanl?lar taraf?ndan al?nmas?, asl?nda bir anlamda Türk Rönesans?’n? simgeler. ?stanbul al?nd?ktan sonra, Osmanl?lar, Avrupa için büyük tehdit haline geldi. 20 Avrupa ülkesi ile Osmanl?lar aras?nda hemen bir sava? ba?lad?. Fatih Sultan Mehmet, bu arada do?u Türklerinin hükümdar? Uzun Hasan’? Otlukbeli’nde yendi. Avrupa ülkeleriyle yap?lan sava?? da kazand?. Ancak Roma’y? almak için sefere ç?karken zehirlenerek öldürüldü. Fatih Sultan Mehmet, Osmanl?larda Bat?l?la?man?n öncüsü bir Padi?ah olmu?tur. Bir cihan ?mparatorlu?u kurma ve “yeni Roma” olma dü?üncesiyle gayrimüslimlere olumlu yakla?m??; Patri?i himayesine alm??, yönetimdeki ?slami pratikleri zay?flatarak ak?lc?l??? ön plana alm??t?r. Fatih Sultan Mehmet’in o?lu II. Beyaz?t (1450-1512), Osmanl?lar?n ?talya üzerindeki emellerinden vazgeçmek zorunda kald?. Karde?i Cem Sultan’la taht kavgas?na giri?ti ve Cem Sultan, Avrupal?lar?n elinde Osmanl?lara kar?? bir koz olarak kullan?ld?. II. Beyaz?t’tan sonra tahta geçen Yavuz Sultan Selim (1470-1520), Do?u Türklerini 1514’te Çald?ran’da yendi. 1516 ve 1517’de iki sava? sonunda Memlukleri ortadan kald?rarak M?s?r’? ald?. Osmanl?lar?n y?k?l?? dönemlerine do?ru Yavuz Sultan Selim’in Müslümanlar?n halifeli?ini de üstlenmi? oldu?u öne sürüldü. Böylelikle ?mparatorluk ayakta tutulmaya çal???lacakt?. Yavuz Sultan Selim, bütün ?ran’?n Türkle?mesini sa?layamadan 1520 y?l?nda öldü. Yavuz’un o?lu Kanuni Sultan Süleyman (1495-1566), ?mparatorlu?un hukuksal temellerini sa?lamla?t?rd? ve topraklar?n? geni?leterek devleti yükselme döneminin zirvesine ta??d?. Kanuni, 1566 y?l?na kadar 46 y?l tahtta kald?. Kanuni zaman?nda Türk amirali Barbaros Hayrettin (1472-1546) Kuzey Afrika’y? ald? ve Haçl? donanmas?n? Akdeniz’de önemli bir yenilgiye u?ratt?. Bu etkinliklerin sonunda, Akdeniz, adeta bir Osmanl? (Türk) gölü durumuna geldi. Do?u ve Bat? Akdeniz aras?ndaki ticaretin çok eski y?llardan getirdi?i ayr?cal?kl? (imtiyazl?) ili?kiler, yani kapitülasyonlar, böylece tümüyle Osmanl?lar taraf?ndan devir al?nd?. Akdeniz’in do?usu ile bat?s? aras?ndaki bu ticaret bütünlü?ü asl?nda Roma ?mparatorlu?u’nun miras? idi. Osmanl?lar?n Akdeniz’de kurdu?u egemenlik, Avrupal?lar? Atlantik’e aç?lmaya yöneltti. Böylece Yeni Dünya’n?n s?n?rs?z zenginlikleri Avrupal?lar?n önüne yeni olanaklar serdi. Avrupa ile Hindistan ve öteki Do?u ülkeleri aras?ndaki ticaret yollar?n?n Osmanl?lar taraf?ndan denetimi, Avrupa’y? yeni ticaret yollar? bulmaya zorluyordu. Yeni ticaret yollar?n?n ke?fi ise Bat?’n?n sald?rganl???n? artt?rd?. 1536 y?l?nda yap?lan anla?ma ile Osmanl?lar Frans?zlara, Osmanl? topraklar? üzerinde birtak?m ticaret imtiyazlar? tan?d?lar. Anla?man?n ard?nda yatan temel amaç Frans?zlar? Almanlara kar?? desteklemekti. Osmanl?’n?n gücünün doru?unda verdi?i bu kapitülasyonlar, daha sonra ?mparatorlu?un Bat?l?lar taraf?ndan ekonomik ve mali denetimi için bir araç olarak kullan?ld?. Zaman içerisinde bu ayr?cal?klar ba?ka ülkelere de yay?ld? ve ?mparatorlu?un çökü? nedenlerinden biri oldu. Kanuni’nin ölümünden sonra, zaten do?al s?n?rlar?na ula?m?? olan Osmanl?’n?n büyümesi durdu. 1699 Karlofça Antla?mas?’na kadar, ?mparatorluk, bir durgunluk dönemi geçirdi. Karlofça ise, Osmanl?lar?n toprak yitirdikleri ilk antla?mad?r. Bu nedenle, gerileme döneminin ba?lang?c? olarak kabul edilebilir.
1774 y?l?nda Rusya ile Küçük Kaynarca Antla?mas? yap?ld?. Antla?man?n maddelerinden birine göre, Osmanl?lar Rusya’y? ?mparatorluk içindeki Ortodokslar?n koruyucusu olarak kabul ediyordu. Böylece, Rusya, Osmanl? topraklar?nda ya?ayan Ermenileri k??k?rtmak için hukuksal bir dayanak elde etmi? oldu ve bu tarihten sonra Ermeni sorunu yarat?lmas? için elinden gelen her türlü çabay? gösterdi. Tarihsel olarak Ermeni sorununun ba?lang?c? da bu antla?ma oldu. Yozla?an toplumsal, ekonomik ve siyasal yap? ile kapitülasyonlara ek olarak Bat?’n?n teknik ve ekonomik ilerlemesi ve Frans?z Devrimi’nden sonra ortaya ç?kan ulusçuluk ak?mlar?, ?mparatorlu?un çökü?ünü h?zland?rd?. Toplumun bütün kurumlar?yla birlikte Yeniçerilerin de bozulmas?, gerek toplumsal, gerekse siyasal ya?am üzerinde son derece olumsuz etkiler yapt?. Sonuç olarak, ?mparatorlu?un ekonomisi giderek Bat?’ya ba??ml? hale geldi ve bunu siyasal çökü? izledi.
Bütün bu geli?meler sonunda, devleti ayakta tutmak için reform çabalar? ba?lad?. Reform çabalar?, 1839 Tanzimat Ferman?’n?n ç?kar?lmas?na yol açt?. Bu Ferman, bütün vatanda?lar için ya?am, onur, mülkiyet gibi temel insan haklar?n?n sa?lanmas?n? öngörüyordu. Sonralar? ise, Bat? ülkeleri taraf?ndan Osmanl?’n?n iç i?lerine kar??mak için kullan?lm??t?r. Ferman, Bat? ülkelerine bu ferman hakk?nda resmen bilgi verilece?ini öngörüyordu. ??te bu hüküm, iç i?lerine kar??mak için gerekçe olarak kullan?ld?. Osmanl? Devleti, bu y?llarda Rusya’ya kar?? giri?ti?i K?r?m Sava??’n? dostlar? ?ngiltere, Fransa ve Piyemonte’nin yard?m?yla kazand?. 1856’da Paris’te yap?lan bar?? antla?mas?, Osmanl?lara büyük devlet konumunu geri verdi ve ?mparatorluk Avrupa Uyum sistemine dâhil edildi. Fakat bütün bu i?lemler için Osmanl?’n?n ödedi?i bedel çok a??r oldu. K?r?m Sava??, Osmanl? üzerindeki Avrupa etkisini artt?rd?, dahas? tahvil kar??l??? borçlanmay? da h?zland?rarak ?mparatorlu?un mali olarak batmas?n?n yolunu açt?. Reform çabalar?yla ortaya ç?kan Bat?l?la?ma, zamanla siyasal ya?amda da etkisini gösterdi ve kendisine “Genç Osmanl?lar” diyen bir grup genç ayd?n, 19. yüzy?l?n ortalar?na do?ru Anayasac?l??? ve me?ruti monar?iyi savunmaya ba?lad?. 1876’da Kanun-i Esasi ilan edildi ve Osmanl? yaz?l? anayasas? olan ilk ?slam devleti niteli?ini kazand?. Fakat tahta ç?kan II. Abdülhamit (1842-1918), anayasan?n mimar? Mithat Pa?a’y? görevden ald? ve sürdü ve k?sa sürede meclisi ve anayasay? feshederek istibdad?n? ilan etti. II. Abdülhamit’in bask? (istibdat) yönetimi tam 30 y?l sürdü. 30 y?l boyunca ayd?nlar siyasal bask? ve korku içinde ya?ad?lar. Devlet, ?slamc?l?k, Osmanl?c?l?k gibi farkl? politikalar? denemesine ra?men toprak kay?plar?na engel olamad?. 1908 y?l?nda ?ttihat ve Terakki Cemiyeti taraf?ndan yönetilen bir ayaklanma ile anayasa yeniden yürürlü?e konuldu. 13 Nisan 1909’da bu yeni düzene kar?? alayl? subaylar ve ba?naz gruplar ayakland? (31 Mart Vakas?). Buna kar??l?k, Selanik’ten gelen Hareket Ordusu ayaklanmay? bast?rd? ve Abdülhamit’i tahttan indirdi. Bir y?l sonra yap?lan de?i?iklik ile de Padi?ah?n meclisi da??tma yetkisi s?n?rland?r?ld?. 1913 y?l?nda ?TC bir bask?n ile hükümeti ele geçirdi (Bab-? Ali Bask?n?). Hemen bu darbeyi izleyen günlerde Osmanl? Balkanlar’? kaybetti. Her ne kadar ?TC’nin üç kudretli isminden (Talat-Enver-Cemal Pa?alar) olan Enver Edirne’yi kurtarsa da, devlet iç kar???kl?klardan zay?f dü?mü?tü. ?ttihat ve Terakki Partisi, h?zl? bir modernle?me program? uygulamaya sokarak orduyu yeniden güçlendirdi ve yakla?an sava?a haz?r hale getirdi. I. Dünya Sava??’na ko?ullar?n zorlamas?yla Almanya’n?n yan?nda kat?lan Osmanl?, büyük mücadeleler vermesine ra?men sava?? kaybetti. Çanakkale cephesindeki destans? savunma ise devletin milli ruhunu canland?rd?. Mondros Ate?kes Antla?mas?’n?n ard?ndan 10 A?ustos 1920’de Sevr Antla?mas? imzaland?. Bu antla?ma ile Türkiye yaln?zca Orta Anadolu’da birkaç vilayetten olu?an küçük bir devlete mahkûm ediliyor, adeta Türkler Anadolu’dan at?l?yor yerine yabanc? ülkelerin kontrolünde bir Kürt ve Ermeni devleti kuruluyordu. Çanakkale Sava??’n?n büyük komutan? Mustafa Kemal ise, bu duruma isyan ederek 19 May?s 1919’da Samsun’a ç?kt? ve milli mücadeleyi ba?latt?. Mustafa Kemal, büyük dehas?yla y?k?lm?? bir ülke ve milleti diriltti ve askeri zaferinin (Kurtulu? Sava??) üzerine ça?da? Türkiye Cumhuriyeti’ni kurdu. Mustafa Kemal’in bu ba?ar?s? 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Antla?mas? ile taçland?. 29 Ekim 1923’te 23 Nisan 1920’de kurulmu? olan Ankara Meclisi yani Türkiye Büyük Millet Meclisi, yeni Türk devletini Türkiye Cumhuriyeti diye ilan etti.
Osmanl? Devleti, toplumsal, ekonomik ve siyasal yap?s? 4 gruptan olu?uyordu; askeri (devletli yönetici s?n?f ve askerler), ilmiyye (din adamlar?, ulema), tüccar-zanaatkâr, köylüler. Yönetilen tüccar-zanaatkâr ve köylüler s?n?f?na reaya da denirdi. Osmanl?’da Padi?ah mutlak yöneticiydi. Kuramsal olarak yetkisi Allah’tan geliyordu. Uygulama ise kullar?n?n olu?turdu?u bürokrasiye dayan?yordu. Bu kullar devlet hizmetinde yeti?tirilmek üzere ailelerinden al?nan gayrimüslim çocuklar?n e?itilmesi sonucu ortaya ç?kan bir gruptu (dev?irme sistemi). Özel yeti?tirilen bu grubun devlete sadakati esast?. Sistem bürokrasinin ba?ar?s? üzerine kuruluydu. Sultan, uyruklar? üzerinde tam bir denetime sahipti. Bu denetim, merkezi bürokraside çal??anlar?n ya?amlar?n? da kaps?yordu. Böylece Padi?ah?n iktidar? güçlü bir merkezi bürokrasiye kar?? da korunmu?tu. Yeniçerileri de içeren bu merkezi bürokrasi, asl?nda t?marlar üzerindeki denetimi de sa?l?yordu. T?mar sahibi, mülkiyeti devlete yani Sultan’a ait topra?? kullanma hakk?na sahipti. Kendi kulland??? toprak üzerinde ya?ayan reayadan sorumluydu. Sava? zamanlar?nda ise, orduya belli say?da asker vermek zorundayd?. Toprak düzeni Osmanl? sisteminde her ?eyin temelindeydi. Toprak düzeni askerlik hizmetinin devam?n? sa?l?yor, merkezi iktidara kar?? belirebilecek rakipleri de engelliyordu. Osmanl?’daki t?mar sahipleri t?marlar?n?n miras hakk?na sahip de?ildi, yaln?zca kullan?m hakk?na sahipti. Miras ile de yaln?zca kullan?m hakk? geçebiliyordu. Bu sayede, miri sistem denilen toprak düzeni ile Osmanl? sistemi uzun y?llar ayakta kald?. T?mar düzeni, asl?nda askeri-yönetimsel düzenle, toprak düzeni aras?ndaki ba?? olu?turuyordu. Bu düzenler aras?ndaki ili?ki, Osmanl?’ya çok önemli yararlar sa?l?yordu. ?lk olarak, devlet, t?mar sahipleri yoluyla üretimi denetliyordu. ?kincisi, t?mar sahipleri toprak üzerinde üretimle u?ra?t?klar?ndan, sava? onlar ve adamlar? için soyut bir kavram olmaktan ç?k?yor, günlük ya?amlar?n? ilgilendiren somut bir niteli?e kavu?uyordu. Üçüncü olarak, Osmanl?lar t?mar düzeni yard?m?yla ?mparatorlu?un en uzak kö?elerine bile ula?abiliyordu. Dördüncü olarak, t?mar sahibi, merkezi iktidar?n bir temsilcisi olmas?na kar??n, bulundu?u bölgede bir yerlinin ayr?cal?klar?na sahipti. Be?inci olarak, t?mar düzeni yoluyla ordu, ülke içinde yayg?nla?m??t?. Böylece merkezi iktidar? tehdit etmesi ya da ona kar?? ayaklanmas? zorla??yordu. Alt?nc? olarak da, t?mar düzeni orduyu tüketici de?il, üretici bir güç durumuna getirmi?ti. Do?al olarak, düzenin kimi sak?ncalar? da vard?. Bu sak?ncalar, sistemin bozulmaya yüz tutmas? ile ortaya ç?kt?. En büyük olas?l?k, derebeyli?e (feodaliteye) do?ru bir geli?meydi. Gerçekten de zaman zaman merkezi iktidar?n gücü ve denetimine kar?? ç?kmaya çal??an yerel önderlerin (e?raf ve ayan) kökenleri t?mar sisteminde bulunabilir. ?mparatorluktaki temel çeki?me ve çat??ma, yönetici s?n?f?n çe?itli kesimleri aras?nda ortaya ç?k?yordu. Genellikle, merkezi bürokrasinin kul üyeleri ile t?mar sahipleri aras?nda sürekli bir çat??ma vard?r. Ayr?ca tüccarlar güçlü bir s?n?f olmaya adayd?. Fakat tarihsel süreçler bunlar?n o dönem içinde etkili bir biçimde ortaya ç?kmalar?n? engellemi?ti. Öte yandan, s?n?f bilinci aç?s?ndan reaya da bir s?n?f niteli?ine kavu?amam??t?. Reayan?n s?n?f bilincine kavu?mas?n? engelleyen en önemli neden, t?mar sahiplerinin Padi?aha kar?? ayaklanmay? da içeren bir biçimde hemen her konuda reayaya önderlik etmesiydi. Reaya ayaklanma için bile bir yöneticinin kendisine önderlik etmesini bekliyordu. Ayr?ca toprak üzerinde özel mülkiyet bulunmad???ndan, sahip olunan topra?a yönelmi? bir tehlike de bir ölçüde yoktu ve bu özellikle de reayan?n s?n?f bilincine ula?mas?n? önlüyordu. Osmanl? toplumunun üretim etkinliklerine ba?l? s?n?flardan olu?an bir topluma dönü?mesini engelleyen ve s?n?f çat??malar?n? yönetici s?n?f?n kendi içinde tutan bir ba?ka ö?e de, Osmanl? Devleti’nin iç siyasetiydi. Bu siyaset, devletin toplum yap?s?n? de?i?mez tutma iste?i do?rultusunda biçimlenmi?ti. Bütün düzen, tar?msal art? ürünün devlet taraf?ndan al?nmas?n? sa?layan geleneksel yollar?n korunmas?na dayal?yd?. Bu yüzden de sermaye birikimine yol açabilecek olan her çaba ya da etkinlik hükümet taraf?ndan engellenerek bast?r?l?yordu. Bu politika ve s?n?fla?man?n engellenmesi uzun süre devletin ayakta kalmas? için olumlu alg?land?. Ancak Bat?’daki s?n?fl? toplum çat??ma yoluyla da olsa Osmanl?’dan daha h?zl? ilerleyebilmi?ti. ?lerleyen yüzy?llarda bu düzen de bozulmaya ba?lam??, iltizam usulü ile toprak üzerinde özel mülkiyet hakk? yayg?nla?maya ba?lam??t?r. Mültezim denilen iltizam sahibi zamanla Avrupa derebeylerine benzeyen bir yap?ya büründü. Oysa klasik Osmanl? sistemi Avrupa feodalizminden oldukça farkl?yd?. ?lk olarak güçlü merkezi iktidar?n varl???, Avrupa ile Osmanl? düzeni aras?ndaki temel farkt?. Siyasal denetime ek olarak, Osmanl? devleti üretim ve da??t?m? da son derece yak?ndan denetlerdi. Yerel yönetimin bütün sorumlular?n? atamak ve onlar? görevden almak Padi?ah?n mutlak yetkileri aras?ndayd?. Bu yetki, merkezi iktidar?n t?mar sahipleri üzerindeki kesin denetimini sa?l?yordu. Öte yandan t?mar sahibi sipahi, topra??n yaln?zca kullan?lma hakk?na sahipti. Mülkiyet devletindi. T?mar sahibi t?mar? üç y?l üst üste ekmezse, t?mar ondan al?n?r ve bir ba?kas?na verilirdi. Sipahi’nin sava? zaman? gerekli say?da atl? asker sa?lamamas? da elinden t?mar?n al?nmas? için yeterli bir nedendi. Reaya da ortaça?larda Avrupa’da görülen köleden çok daha farkl?yd?. Osmanl?’da reaya sipahinin ya da t?mar sahibinin kölesi de?ildi. Yaln?zca topra?a ba?l? idi. Kimi haklar?n? korumak için t?mar sahibine kar?? Kad?’ya ba?vurabilirdi. Öte yandan, sipahinin t?mar? b?rak?p giden reayay? geri getirme ya da belli bir vergi ödetme hakk?, asl?nda merkezi iktidar?n gelirini güvence alt?na almak için ba?vurulan bir önlemdi. Ayr?ca t?mar Bat? Avrupa derebeyli?inde görüldü?ü gibi kapal? bir yönetimsel ve mali birim de de?ildi. Devletin toplamakla sorumlu oldu?u vergilerin al?nmas? için vergi memurlar?na aç?kt?. Görüldü?ü üzere, Osmanl? Devleti reayay? yaln?zca sipahinin ac?mas?na b?rakmam??t? ve sorumlulu?u içerisine alm??t?. Feodalite ile Osmanl? düzeni aras?ndaki tüm bu farkl?l?klar?n ard?nda ise, Osmanl?’n?n nüfusu yeterli oldu?u için, eme?e el koyma gereksiniminin duyulmam?? olmas? yatmaktad?r.
Osmanl? devlet yap?s?, ?slam dini ile de destekleniyordu. ?slam dini gerek toplumsal, gerekse bireysel ya?am? etkisi alt?na alm??t?. Kuran’a dayal? ?eriat bütün ya?ama egemendi. ?eriat birey ile toplum aras?ndaki ili?kileri oldukça geli?mi? bir biçimde saptam??t?. ?slam dininde kurumsal bir yap? yoktur. Bu nedenle Osmanl?’da bir ruhban s?n?f?ndan söz edilemez. Osmanl?larda din âlimlerine ulema ad? veriliyordu. Bunlar merkezi bürokraside ve sistemde önemli bir rol oynamas?na kar??n Avrupa’daki gibi ba??ms?z bir s?n?f olu?turmuyordu. Her ne kadar Osmanl? Devleti dine dayal? bir kurumsal yap?ya sahip de?ildiyse de, ?slam dini hemen hemen her alan? denetimi alt?nda tutuyordu. Padi?ah?n kendisi bile ?eriata ba?l?yd?. Kuramsal olarak ?eriata uymazsa tahttan indirilebilirdi. Ancak uygulamada böyle bir ?eyi gerçekle?tirme ortam? yoktu ve Padi?ahlar?n ?eriatla çeli?en icraatlar? da olabiliyordu. Osmanl? Padi?ahlar? yarg? ve yönetim i?levlerini ki?iliklerinde birle?tirmi?lerdi. Halife ve Sultan Padi?ahlar?n birlikte kulland?klar? iki unvand?. Böylece hem dinin, hem de devletin ba?? oluyorlard?. ?eriat?n yan?nda Padi?ah?n yetkilerinden do?an örfi hukuk da vard?. Yönetim gerekleri örfi hukukun kayna??yd?. Osmanl?’da hükümet ba?kan? vezir-i azam veya sadrazam idi. Yönetimin her alan?nda Padi?ah?n temsilcisi olarak yetkiliydi. Devletin kurulu?u s?ras?nda bir tek vezir vard? ama zamanla say?lar? artt?r?ld?. Bunlar önemlerine göre birinci vezir, ikinci vezir, üçüncü vezir diye s?raland?lar. Birinci vezir vezir-i azamd?. Divan-? Hümayun’da bütün vezirler, ni?anc?, reisülküttap, kad?asker (kazasker) ve defterdar bulunurdu. 1654’te Bab-? Ali hükümetin merkezi durumuna geldi. Daha sonralar? Bat?l?la?ma ile birlikte vezirler naz?rlara dönü?tü ve 1876 Anayasas? ile iki meclisli bir yap? olu?turuldu.
Yerel yönetim de t?mar sistemine uygun olarak örgütlenmi?ti. Yerel örgütlenmenin ba?? Beylerbeyi idi. Biri Anadolu’da, di?eri Trakya’da olmak üzere iki Beylerbeyi vard?. Sancakbeyi Beylerbeyi’nin alt?ndayd?. Temel yönetim birimi olan sancak Sancakbeyi taraf?ndan yönetilirdi. Sancakbeyi sava? zamanlar?nda t?mar sahiplerinin seferberli?inden sorumluydu. Osmanl? ordusu iki kesimden olu?uyordu; Yeniçeriler ve Sipahiler. Yeniçeriler Osmanl? taraf?ndan olu?turulan ilk paral? ve örgütlü orduydu. Yeniçerili?in temelinde dev?irme sistemi yat?yordu. Ordunun öteki kesimi olan sipahiler t?mar düzeni taraf?ndan desteklenirdi. Osmanl?lar?n yönetimsel ve siyasal yap?s? t?mar sisteminin bozulmas?yla birlikte gerilemeye ba?lam??t?r. T?mar düzeninin bozulmas?n?n gerisinde ise mali sebepler vard?r. Mali s?k?nt? kaynaklar? ?öyle özetlenebilir;
- ?lk olarak, bulunan yeni ticaret yollar?n?n etkisiyle, Akdeniz ticaret yollar?, 15. yüzy?ldan ba?layarak önemini yitirdi.
- Yeni Dünya yani Amerika’dan Avrupa’ya sokulan pek çok alt?n ve gümü? gibi madenler bir enflasyon yaratt?. Fiyatlar son derece yükseldi ve Osmanl? ekonomisi Bat? için hammadde ve besin kayna?? üreten bir ucuz pazar haline geldi.
- Avrupa merkantilist dönemden ba?layarak sermaye birikimi sa?lad?. Osmanl?’da ise böyle bir s?n?f olu?amad?.
- Bu geli?meler kapitülasyonlar?n etkisini artt?rd?. Osmanl? sömürülmeye ba?lad?.
- Ordunun giderleri çok artt?. Sava? ganimetleri azald? ve ordu sistem üzerinde bir yük haline geldi.
Bu sorunlara kar?? bulunan çözümler ise; ilk olarak sikkenin de?erinin dü?ürülmesi, sonra da t?mar?n iltizam usulüyle sat?lmas?yd?. Ancak bu durum, hem halk? yoksullu?a ve zulme itti, hem devlet gelirlerini dü?ürdü, hem de merkezi otoriteyi zay?flatt?. Bu geli?meler sonucunda, 5 tür toprak belirdi. Memluke özel mülkiyet topraklar?yd?. Miriyye devlete ait ama kullanma hakk? ki?ilere ait topraklard?. Mevkufe dinsel ya da insanc?l amaçlarla kurulan vak?flar?n topraklar?yd?. Metruke kamu yarar? için ayr?lm?? topraklard?. Mevat ise ölü ve i?e yaramayan topraklard?. Bu ortamda Osmanl? sosyal ya?am?nda 3 temel s?n?ftan söz edilebilir. Bunlardan ilki, yönetici seçkinler yani Padi?ah ile merkezi ve yerel bürokrasiydi. ?kinci s?n?f, ara s?n?flar olarak söz edilebilecek olan ayan, e?raf, esnaf ve zanaatkârlard?. Ulema da bu gruba dâhil edilebilirdi; zira bunlar?n bir k?sm? toprak sahibi, bir k?sm? tüccard?. Üçüncü ve en alt s?n?f ise, i?çi ve köylü denebilecek olan gruplard?. Yine de Bat?’daki gibi s?n?fsal çeli?kiler net ve sosyal-siyasal ya?amda bask?n de?ildi. Bu nedenle, devrimci ve reformist hareketler yönetici s?n?f içerisindeki Bat?l? e?itim alm?? yeni nesillerden geliyordu, tabandaki bir sosyal s?n?ftan de?il. Ayr?ca Osmanl?’y? Bat?l?la?maya iten en önemli neden Bat?’n?n askeri üstünlü?üydü. Öncelikle Bat?’n?n teknolojisinin al?nmas?yla ba?layan modernle?me süreci, Bat? kültürü ve ya?am tarz?n?n da etkilerini getirdi. III. Selim’den ba?layarak Bat?’ya ö?renciler gönderildi ve Bat?’dan uzmanlar getirildi. II. Mahmut döneminde çok önemli Bat?l? e?itim kurumlar? aç?ld? ve birçok önemli reform yap?ld? (posta sistemi, polis kuvveti, maliye nezareti vs).
Türkiye’de anayasal süreç, 1808 tarihinde ilan edilen Sened-i ?ttifak ile ba?lay?p günümüze kadar devam etmektedir. II. Mahmut döneminde, Alemdar Mustafa Pa?a taraf?ndan haz?rlanan Sened-i ?ttifak, merkezi otoriteyi ta?rada hâkim k?lmak için Rumeli ve Anadolu ayanlar? ile Osmanl? Devleti aras?nda 29 Eylül 1808’de imzaland?. Osmanl?’da Sened-i ?ttifak ile Türk tarihinde ilk defa devlet iktidar? s?n?rland?r?ld???ndan, bu belge Türk tarihinde ilk “anayasal belge” kabul edilmektedir. Sultan Abdülmecit döneminde 3 Kas?m 1839 tarihinde Mustafa Re?it Pa?a taraf?ndan haz?rlanan Tanzimat Ferman? ilan edildi. Bu ferman ile Padi?ah, fermanda ilan edilen ilkelere ve konulacak kanunlara uyaca??na yemin etti. Tanzimat Ferman?, Türk tarihinde demokratikle?menin ilk somut ad?m?d?r. Gülhane Park?’nda okunmas? nedeniyle Gülhane Hatt-? Hümayunu veya Tanzimat-? Hayriye de denir.
Tanzimat Ferman?n?n ?lan Nedenleri:
Available link for download
Sunday, April 9, 2017
Prof Dr Ali Vahit Turhanla Türkiye Fransa İlişkileri Üzerine E Mülakat
Prof Dr Ali Vahit Turhanla Türkiye Fransa İlişkileri Üzerine E Mülakat
Geçti?imiz y?l Türkiye-Fransa ili?kilerinin geli?mesine üstün katk?lar sa?layan ki?ilere verilen “Chevalier des Palmes Académiques” ni?an?n? kazanan[1] Beykent Üniversitesi ?ktisadi ve ?dari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Ba?kan? Prof. Dr. Ali Vahit Turhan’la[2] bir e-mülakat gerçekle?tirdim. A?a??da bu mülakat? bulabilirsiniz.
Yrd. Doç. Dr. Ozan Örmeci: Say?n hocam, yo?un çal??malar?n?zdan f?rsat bularak bize zaman ay?rd???n?z için öncelikle size UPA okurlar? ad?na te?ekkürü bir borç bilirim. Ayr?ca geçti?imiz y?l kazand???n?z “Chevalier des Palmes Académiques” ödülü nedeniyle de sizi kutlamak isterim. Sitemizi takip eden genç akademisyen ve ö?renciler için, öncelikle meslek ya?am?n?z? k?saca özetlemenizi isteyebilir miyim?
Prof. Dr. Ali Vahit Turhan: Te?ekkür ederim Say?n Örmeci. Üniversite e?itimimi Fransa’da Provence Üniversitesi’nde felsefe ve siyaset bilimi alanlar?nda gerçekle?tirdim. Siyaset felsefesi alan?nda da doktoram? tamamlad?m. 1988’de o sene aç?lan Marmara Üniversitesi Frans?zca Kamu Yönetimi Bölümü’nün kurucular? aras?na kat?ld?m. 2012 senesinde emekli olana kadar ve son 6 senesi Bölüm Ba?kan? olmak üzere ayn? kurumda çal??t?m. Bu seneler aras?nda çe?itli Frans?z üniversitelerinde ders, seminer ve konferansç? olarak birçok kere bulundum. 2010-2011 akademik y?l?n? ABD’de Rutgers Üniversitesi’nde Siyaset Bilimi Bölümü’nde misafir ö?retim üyesi olarak geçirdim. 2013 senesinden beri Beykent Üniversitesi mensubuyum ve Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Ba?kanl???n? yürütüyorum.
Prof. Dr. Ali Vahit Turhan, 4 Kas?m 2015 tarihinde Frans?z Saray?’nda (Palais de France) gerçekle?tirilen törende “Chevalier des Palmes Académiques” ni?an?n? al?rken.
Yrd. Doç. Dr. Ozan Örmeci: Say?n hocam, Türkiye-Fransa ili?kilerini de?erlendiren yak?n tarihli bir makalemde, Nicolas Sarkozy döneminde gerilen ili?kilerin François Hollande döneminde ya?ad??? normalle?meye dikkat çekmi?tim[3]. Siz Fransa’y? ve Frans?z kültürünü çok iyi tan?yan bir insan olarak, Türkiye-Fransa ili?kilerinin güncel durumunu nas?l de?erlendiriyorsunuz?
Prof. Dr. Ali Vahit Turhan: Türkiye-Fransa ili?kileri geleneksel olarak Kanuni Sultan Süleyman ve I. François devrine kadar geri götürülür. Bu ili?kiler de?i?ik tarihi konjonktürlere göre ini?li ç?k??l? olmu?tur. Geç Osmanl? ve erken Cumhuriyet elitleri Frans?z kültürüyle yeti?mi?lerdir. Osmanl? modernle?mesi ve Cumhuriyet’in laikle?me sürecinde Fransa model ülke olarak önemli bir rol oynam??t?r. Kurtulu? Sava?? s?ras?nda 20 Ekim 1921 tarihinde imzalanan Ankara Anla?mas?’yla, Fransa, Ankara Hükümeti’ni tan?yan ilk Bat?l? devlet olmu?tur. Bat?’ya ba?l? modern bir Türkiye, Fransa’n?n geleneksel De Gaulle’cü d?? politikas?nda her zaman kabul görmü?tür. Türkiye-Fransa ili?kilerinin güncel durumu, AB ve Türkiye ili?kileri ile Ermeni soyk?r?m? iddialar?n?n kar??s?nda Fransa’n?n tutumuna ba?l? olarak ?ekillenmi?tir. Fransa, 1995’te Gümrük Birli?i karar?n?n al?nmas?nda ve 1999’da Helsinki Zirvesi’nde Türkiye’nin aday olarak tan?nmas?nda olumlu bir tutum göstermi?tir. Fakat Nicolas Sarkozy döneminde Türkiye’nin bir Avrupa ülkesi olmad??? ileri sürülerek AB içinde görülmek istenmemesi, iki ülke aras?ndaki ili?kileri olumsuz etkilemi?tir. Bilindi?i üzere, Sarkozy döneminde AB üyelik sürecinde 5 önemli fasl?n aç?lmas? bloke edilmi?ti. François Hollande ise, Sarkozy’den farkl? olarak müzakerelerin devaml?l???na kar?? olmad???n? belirtmi?tir. Bununla birlikte, Türkiye’nin adayl?k sürecini h?zland?rmak ya da yava?latmak için hiçbir sebep olmad???n? da söyleyerek, AB’ye kat?l?m?n ancak Fransa’da yap?lacak bir referandum sonucunda olabilece?ini tekrarlam??t?r.
Yrd. Doç. Dr. Ozan Örmeci: Gerek ikili ili?kilerin, gerekse Türkiye-Avrupa Birli?i ili?kilerinin geli?tirilmesi için sizce önümüzdeki dönemde kar??l?kl? olarak ne gibi ad?mlar at?labilir?
Prof. Dr. Ali Vahit Turhan: Türkiye’nin AB’ye kat?l?m?na hem Avrupa’daki güncel krizden kaynaklanan yabanc? dü?manl??? ve popülist politikalar, hem de Türkiye’deki insan haklar? ve ifade özgürlü?ü ihlallerinden kaynaklanan sorunlar engel olu?turmaktad?r. Her ne kadar Türkiye’nin üyelik müzakereleri mülteci krizinde oynad??? rolle yeniden h?zlanm?? görünse de, bu sorunlar var oldukça üyeli?i uzak bir ihtimal olarak görüyorum. Bütün ?artlar yerine geldikten sonra bile Türkiye’nin AB’ye kat?l?m?yla ilgili Fransa’da yap?lacak olas? bir referandumun 2/3 oran?nda Türkiye kar??tl???n? yans?taca?? öngörülmektedir. Ancak Fransa ile ekonomik ili?kilerin yo?unlu?u göz önünde bulundurulursa, Türkiye’nin Fransa için önemli bir pazar oldu?unu da göz ard? etmemek gerekir.
Yrd. Doç. Dr. Ozan Örmeci: 2017 y?l?nda Fransa’da Cumhurba?kanl??? seçimi yap?lacak. Seçime daha uzunca bir süre olmas?na kar??n, potansiyel adaylar? ve seçimi kazanma ?anslar?n? nas?l de?erlendiriyorsunuz?
Prof. Dr. Ali Vahit Turhan: Öngörüde bulunmak için henüz erken olmas?na ra?men, a??r? sa?c? Ulusal Cephe Partisi’nin lideri Marine le Pen’in AB’den ç?k?? (Frexit) söylemini kullanarak aday olaca??na kesin gözle bak?labilir. Fransa’da i? kanunu tasar?s?na duyulan tepkilerin sonucunda ?u anda iktidarda olan Sosyalist Parti (PS) ve Hollande’?n yeniden seçilemeyece?i de bir o kadar kesin görünmektir. Bu ko?ullar alt?nda, ibre, eski Ba?bakanlardan ve merkez sa? parti liderlerinden olan ve ayn? zamanda Galatasaray Üniversitesi Yüksek Denetleme Komitesi Ba?kanl???n? da yürüten Alain Juppé’yi göstermektedir.
Yrd. Doç. Dr. Ozan Örmeci: Son olarak, Türkiye ve dünyada takip etti?iniz önemli yazar ve akademisyenleri bize sayabilir misiniz?
Prof. Dr. Ali Vahit Turhan: Kariyerimin bu a?amas?nda Frans?zlar?n dedi?i gibi okumaktan çok yeniden okuyorum. Onun için gençlere tavsiyem, sosyal bilimin klasikleri olan Weber, Durkheim ve Marx gibi yazarlar?, ikincil kaynaklardan çok birincil kaynaklardan özenle okumalar?d?r.
Yrd. Doç. Dr. Ozan Örmeci: Bu keyifli röportaj için size çok te?ekkür eder, meslek ya?am?n?zda ba?ar?lar?n?z?n devam?n? dilerim.
Röportaj: Yrd. Doç. Dr. Ozan ÖRMEC?
Tarih: 01.07.2016
[1] Detaylar için; http://www.beykent.edu.tr/haberler/2015/prof-dr-ali-vahit-turhan-fransiz-hukumeti-tarafindan-chevalier-des-palmes-academiques-ile-onurlandirildi.
[2] Prof. Dr. Ali Vahit Turhan’?n cv’sine buradan bak?labilir; http://ees2.beykent.edu.tr/WebProjects/dosyalar/iibf/02_12_2013_ali-vahit-turhan.pdf.
[3] Bak?n?z; https://www.academia.edu/25798398/_%C3%96rmeci_Ozan_2016_Turkish-French_Relations_in_Recent_Years_Signs_of_Normalization_During_Hollande_Period_and_Predictions_for_The_Future_International_Multilingual_Academic_Journal_Vol._3_no_2_May_2016_pp._140-160.
Available link for download
Tuesday, March 28, 2017
On Dönemde Türkiye Azerbaycan İlişkileri
On Dönemde Türkiye Azerbaycan İlişkileri
Hakan Sezgin Erkan, Sina K?sac?k ve Damla Sevimli taraf?ndan yaz?lan ve “Türkiye’nin Kom?ular?” serisinin ilk kitab? olan XV. Yüzy?ldan XXI. Yüzy?la Türkiye-Azerbaycan ?li?kileri ve Azerbaycan’?n Sosyal, Ekonomik, Kültürel De?i?imi[1], bu alanda yaz?lm?? ender bilimsel eserden biri olarak dikkat çekmektedir. Kanes Yay?nlar? taraf?ndan 2015 y?l?nda yay?mlanan kitap, ayr?ca kaliteli bask?s? ve detayl? içeri?iyle de övgüyü hak etmektedir. Kitab?n arka kapa??nda Prof. Dr. Mim Kemal Öke, Prof. Dr. Mesut Hakk? Ca??n ve Yrd. Doç. Dr. Deniz Tansi gibi önemli akademisyenlerin görü?lerine ba?vurulmu?tur. Kitab?n en ilginç bölümlerinden birisi ise, Azerbaycan-Türkiye ili?kilerinin on farkl? döneme ayr?larak incelendi?i k?s?md?r. ?lerleyen y?llarda yap?lacak akademik çal??malarda da referans olarak kullan?labilecek olan bu kategorizasyonun yer ald??? bölüm, bu nedenle oldukça önemli ve dikkate de?erdir. Bu yaz?da, bu bölümden yola ç?karak Türkiye-Azerbaycan ili?kilerinin farkl? safhalar?n? sizlere özetlemeye çal??aca??m.
Kitab?n yazarlar?ndan Sina K?sac?k, imzal? çal??malar?n? UPA Genel Koordinatörü Yrd. Doç. Dr. Ozan Örmeci’ye hediye ederken
Bilimsel s?n?fland?rma ad?na önemli olan bu kategorizasyona geçmeden önce, okurlar?m?za temel baz? bilgileri hat?rlatmakta fayda var. Türkiye-Azerbaycan ili?kilerinin tarihi, bu kitapta ve benzer çal??malarda genellikle Osmanl? ?mparatorlu?u döneminden itibaren ba?lat?lmaktad?r. Bunun sebebi ise, ayn? Anadolu Türkleri gibi bir Türk boyu olan Azerilerin de Orta Asya kökenli Türkî bir halk olmas? ve Osmanl?’ya kadar, özellikle de Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu ?mparatorluklar? dönemlerinde, Azerilerin de Anadolu Türklerinin kurdu?u bu devletlerin bir parças? olmas? gerçe?i vard?r. Bir di?er önemli konu ise, 20. yüzy?l ba?lar?nda ilk Azerbaycan Devleti’nin kurulmas?na kadar, Azerbaycan tabirinin, daha çok bugünkü Azerbaycan ve ?ran’?n kuzeyini kapsayan geni? alan? içeren co?rafi bir terim olarak kullan?lmas?d?r. Yani tarihsel süreçte Azerbaycan’a referans yap?ld???nda, bu, çok daha geni? bir co?rafyay? ifade eder. Bugün ise, Azerbaycan dar s?n?rlara hapsedilmi?; dahas?, topraklar?n?n da yüzde 20’si Ermenistan i?gali alt?ndad?r.
Bu bilgilerin ard?ndan, Azerbaycan-Türkiye ili?kilerinin 10 ana dönemine bak?labilir;
- Anadolu Türkleri ve Azerbaycan aras?ndaki etkile?im, Osmanl? Devleti’nin daha kurumsal ve güçlü bir konuma geldi?i 15. yüzy?lda ba?lam??t?r. Fatih Sultan Mehmet döneminde Karadeniz’in bir Türk denizi (gölü) haline getirilmesiyle, ticari ili?kiler h?zla geli?meye ba?lam??t?r. ?li?kiler, 18. yüzy?l?n ba??na kadar daha çok ticari düzeyde devam etmi?tir. Bunun temel sebepleri; Osmanl? Devleti’nin daha çok Balkanlar (Bat?) yönelimli bir devlet olmas? ve Hazar bölgesinin önemini o y?llarda henüz kavrayamam?? olmas?d?r. Ayr?ca büyük ve güçlü bir devlet olan ve Osmanl?’n?n tarihsel dü?man olarak alg?lad??? Rus Çarl???’n?n varl??? da, bu konuda önemli bir etkendir. Bu dönemde, Azerbaycan, Do?u ile Bat? aras?nda önemli bir ticaret köprüsü ve adeta kervansaray i?levi görmü?tür.
- ?li?kilerde ikinci dönem, 1723 y?l?nda Serasker ?brahim Pa?a’n?n Tiflis’i almak için harekete geçmesiyle 18. yüzy?lda ba?lar. Safevi Devleti’nin da??ld???n? fark eden Rus Çar? I. Petro (Deli Petro), 1723 y?l?nda Bakü Kalesi’ni ve Gilan’? ele geçirmi?tir. Ayn? zamanda verilen ültimatomla Bakü ve Derbent kalelerinin de bo?alt?lmas? istenmi?tir. Osmanl?’n?n Rusya ile Hazar Bölgesi için yapt??? ilk anla?ma olan ?stanbul Antla?mas? sonucunda, Derbent ve Bakü kaleleri ile Da??stan Rusya’ya b?rak?lm??; Gence, Karaba?, Ah?ska, Revan ve Tebriz ise Osmanl?’n?n kontrolüne geçmi?tir. ?lerleyen y?llarda, ?ran’da ?ahl?k rejimi güçlenmesine kar??n, Osmanl?, bu dönemde bölgede kurdu?u etkiyi kaybetmemi?tir. Bu nedenle, bu dönem Türklerin siyasi birli?inin sa?land??? ili?kilerin “alt?n ça?” dönemi olarak nitelendirilebilir.
- 1736 y?l?nda Nadir ?ah’?n ba?a geçmesiyle girilen dönem, ili?kilerin üçüncü önemli safhas?d?r. Bu dönemde, duraklama a?amas?na girmi? olan Osmanl? ?mparatorlu?u revizyonist emellerinden vazgeçmi? ve bölgede statükonun korunmas?na yönelik politikalar takip etmeye ba?lam??t?r. Rusya ile sürekli gerginlik ya?ayan ve zaman zaman sava?lara giren Osmanl?, bu nedenle ?ran’la aras?n? düzeltmek istemi?tir. Nitekim 1736’da yap?lan ?stanbul Antla?mas? sonucunda, Gence, Tiflis ve Revan ?ran’a b?rak?lm?? ve bölgedeki Osmanl? hâkimiyeti sars?lm??t?r. 1746 Kerden Antla?mas? ile de, IV. Murat dönemindeki Kasr-? ?irin Antla?mas? s?n?rlar?na dönülmü?tür.
- ?li?kilerin dördüncü dönemi, Nadir ?ah’?n öldürülmesiyle ba?lar. Güç kaybeden ?ran’a ve Rus-Gürcü ittifak?na kar??, Osmanl?, bu dönemde, bölgede yeni kurulan Azeri hanl?klar?n? desteklemi?tir. Gürcü Kral?’n?n hanl?klar üzerindeki toprak taleplerine set çeken Osmanl?, ?ran etkisinde kalan Nahç?van Hanl??? haricinde, tüm hanl?klarda yeniden kendi etkisini tesis etmi?tir.
- 1768 Osmanl?-Rus Sava?? ile beraber, ili?kilerde be?inci döneme girilir. Bu dönemde, Rusya’ya kar?? Azerbaycan’la birle?mek politikas? güden Osmanl?, üst üste kaybetti?i sava?lar?n neticesinde bölgedeki iddias?n? büyük ölçüde yitirmi? ve 1787-1798 Osmanl?-Rus Sava?? ard?ndan bölgedeki hanl?klara sadece hediye gönderebilen ve ancak manevi destek sunabilen zay?f bir yap?ya bürünmü?tür. Ruslar?n deste?iyle bölgedeki Azerbaycan hanl?klar?na sald?ran Ermeniler, bu dönemde de Azerbaycan’a en büyük zarar? veren grup olmu?tur.
- 1792 Ya? Antla?mas? ile ili?kilerde alt?nc? dönem ba?lar. Osmanl? ?mparatorlu?u’nun art?k Avrupa’n?n "hasta adam"? haline geldi?i ve çökü? süreci içerisine girdi?i bu dönemde, Azerbaycan ve Kafkasya’ya verilen destek, manevi destekle s?n?rl? kalm??t?r. Ekonominin zay?flamas? ve sava?larda özellikle Rusya kar??s?nda al?nan küçük dü?ürücü yenilgiler, Osmanl?’n?n özgüvenini sarsm?? ve bölgedeki etkisini de tamamen k?rm??t?r. Bu tarihten itibaren, Azerbaycan ve halk?, adeta kendi kaderine b?rak?lm??t?r.
- ?li?kilerde Azerbaycan ve halk?na verilen önemin artmas?, ?kinci Me?rutiyet döneminde ?ttihat ve Terakki Cemiyeti ve partisinin güçlenmesiyle ba?lar. Bu dönemde, her ne kadar içerisinde Ermeni, Rum ve farkl? gayrimüslim komitac?lar olsa da, ?ttihat ve Terakki’nin Enver Pa?a ile sembolle?en Türkçü kanad?n?n bask?lar?yla, Kafkasya Türkleri ve Azerbaycan, devlet kademesinde yeniden önemli bir mesele haline gelmi?tir. Balkan Sava?lar?’nda al?nan yenilgiler ve Arap halklar?n?n ?ngiliz k??k?rtmas?n?n da etkisiyle 1. Dünya Sava??’nda Osmanl?’ya s?rt çevirmesinin neticesinde, Türkçülük ve Türk dünyas?, Osmanl? için adeta tek seçenek haline gelmi?tir. Bu dönemde, Rus deste?iyle kendi bölgelerinde ço?unluk olduklar?n? ispatlayabilmek ad?na katliamlara ba?layan Ermenilerin mezalimleri de, Türkçü ruhun do?u?una vesile olmu?tur. Ayr?ca Rusya’n?n Bol?evik ?htilali sürecinde ya?ad??? çalkant?, bölgedeki Türklerin kendi ba??ms?z devletlerini kurabilmesi imkân?n? do?urmu?tur. Nitekim bu dönemde, 1918 y?l?nda Türklerin ilk laik ve demokratik devleti olan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti kurulmu? ve ayakta kalmaya çal??m??t?r. Bu devleti olu?turan bölge Türkleri, derhal Do?u Cephesi Kumandan? Vehip Pa?a ile irtibata geçmi? ve bunun sonucunda Enver Pa?a’n?n karde?i Nuri Pa?a’n?n 300 ki?ilik subay kadrosuyla Gence’ye gitmesi kararla?t?r?lm??t?r. 4 Haziran 1918 tarihinde Osmanl? ile Azerbaycan Cumhuriyeti aras?nda bir dostluk mukavelesi de imzalanm??t?r. Bu mukavelenin en önemli maddesi olan 4. maddeyle, Azerbaycan’?n istemesi halinde Osmanl?’n?n kendilerine silahl? yard?mda bulunmas? esas? benimsenmi?tir. Bu geli?meler sonucunda, Kafkasya (Kafkas) ?slam Ordusu kurulmu? ve 10.000 ki?ilik küçük bir ordu olmas?na kar??n, bu ordu, Bakü’ye girmi? ve 30.000 dü?man askerini esir alm??t?r. Bu ba?ar?ya kar??n, di?er cephelerde al?nan yenilgiler ve Almanya ve Avusturya-Macaristan ?mparatorlu?u gibi müttefiklerinin de yenilmeleri yüzünden, Osmanl? ?mparatorlu?u 1918 y?l?nda Mondros Mütarekesi’ni imzalam??t?r. Azerbaycan Cumhuriyeti’nin sona erdi?i 1920 y?l?na kadar, bu anlat?lan 7. dönem sürmü?tür denilebilir. ?li?kilerin psikolojik ve ideolojik aç?dan en güçlü dönemi olan bu süreç, maalesef maddi ve askeri kapasite nedeniyle ba?ar?s?zl?kla sonuçlanm??t?r.
- ?li?kilerin sekizinci dönemi, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin y?k?ld??? ve Azerbaycan’?n bir Sovyet (Rus) uydusu haline getirildi?i komünizm dönemidir. Bu dönem, Anadolu Türklü?ü ile Azerbaycan ve Kafkas Türklü?ü aras?ndaki ba?lar?n kopar?ld??? ili?kilerin en kötü ve zay?f dönemidir. Bunun temel sebepleri ise; Sovyet Rusya ve Türkiye’nin So?uk Sava? sürecinde farkl? bloklarda yer almalar? ve bunun yan?nda, Türkiye’nin, dev bir ?mparatorlu?a dönü?en SSCB kar??s?nda maddi ve askeri kapasite yetersizli?i nedeniyle, bölgeye yönelik aktif politikalar geli?tirmekten imtina etmesidir. Bu dönemde, Azerbaycan ve d?? Türkler adeta unutulmu? ve ili?kiler s?f?r seviyesine indirilmi?tir.
- ?li?kilerde dokuzuncu dönem, SSCB’nin y?k?ld??? ve Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kuruldu?u 1990-1991 y?llar?ndan, Azerbaycan kaynaklar?n?n i?letilmesine yönelik 1994 y?l?ndaki Asr?n Sözle?mesi’nin imzalanmas?na kadar geçen k?sa süreçtir. Bu dönemde, Türkiye, Azerbaycan’a daimi destek vermi? ve gerekli idari ve askeri yap?y? kurmas?nda yard?mc? olmu?tur. Bu dönemde, Türkiye’deki Turgut Özal ve Süleyman Demirel iktidarlar?, Rusya’n?n da??lma sürecinden de faydalanarak, Kafkasya ve Orta Asya’ya yeniden ilgi göstermeye ba?lam??t?r. Ancak So?uk Sava? süresince bu bölgeden kopan Türkiye, bu bölgedeki ilk denemelerinde acemilik ya?am?? ve gerekli ba?ar?y? gösterememi?tir.
- Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hatt? projesinin geli?tirilmesiyle ba?layan ve ?imdilerde Bakü-Tiflis-Erzurum Do?al Gaz Boru Hatt?, Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hatt? ve Trans Anadolu Projesi (TANAP) ile derinle?en -halen içerisinde oldu?umuz- onuncu ve son süreç, ili?kilerin 18. yüzy?ldan bu yana en güçlü oldu?u dönemdir. ?li?kilerin askeri boyutu da, bas?nda ve akademide fazla i?lenilmeyen ama çok önemli bir husustur. Süleyman Demirel-Haydar Aliyev’in birlikte kulland?klar? veciz ifade, “tek millet, iki devlet” ile karakterize edilen bu dönem, bugünlerde Recep Tayyip Erdo?an-?lham Aliyev karde?li?i ile daha da peki?mi? durumdad?r. Bu dönemde, ili?kiler, sadece ekonomik projelerle de s?n?rl? kalmam?? ve kültürel hayattan sosyal ili?kilere, her yönden Türkiye-Azerbaycan bütünle?mesi ba?lam??t?r. Azerbaycan’?n bu dönemde Latin alfabesini benimseyerek Bat? medeniyetine yönelim gerçekle?tirmesi de, bu ili?kilerin daha sa?lam temelde kurulmas?nda önemli rol oynam??t?r. Ancak bölgede Rusyan?n devam eden a??rl??? ve Türk-Rus çeki?mesi, gelecek ad?na en önemli tehlikedir.
Kitap, elbette bu genel periyodizasyon ve kategorizasyon çabas? d???nda, çok ayr?nt?l? bilgiler içermekte ve bu konudaki müstesna bir çal??ma olarak övgüyü hak etmektedir.
Yrd. Doç. Dr. Ozan ÖRMEC?
[1] Kitab? sat?n almak için ?u sitelere bak?labilir; http://www.kitapyurdu.com/kitap/turkiyenin-komsulari-cilt-i-amp-xvyuzyildan-xxi-yuzyila-turkiyeazerbaycan-iliskileri-ve-azerbaycanin-sosyal-ekonomik-kulturel-degisimi/376919.html ve http://www.idefix.com/kitap/turkiyenin-komsulari-cilt-1-hakan-sezgin-erkan/tanim.asp?sid=VIMC11ZNY05UGXUMCY3Q.
Available link for download
Friday, March 10, 2017
Olimpiyat Oyunları ve Türkiye
Olimpiyat Oyunları ve Türkiye
MÖ 8. ve 4. yüzy?llar aras?nda Zeus onuruna düzenlenen Antik Yunan medeniyetindeki Olimpiyatlardan esinlenerek Frans?z e?itimci ve tarihçi Baron Pierre De Coubertin’in 1894’te kurdu?u Uluslararas? Olimpiyat Komitesi’nin önderli?inde yeniden 1896 y?l?nda Atina’da düzenlenmeye ba?layan Olimpiyat Oyunlar?’n?n 31.’si, geçti?imiz gün Brezilyan?n Rio de Janeiro kentinden muhte?em bir aç?l?? töreni ile ba?lad?. Her dört y?lda bir düzenlenen ve dünyan?n en büyük spor organizasyonu niteli?indeki Olimpiyat Oyunlar?, ekonomi ve kültür aç?s?ndan da çok önemli bir nitelik ta??maktad?r. Bu yaz?da Olimpiyatlar’?n tarihçesinden ve Türkiye’nin Olimpiyat geçmi?inden söz edece?im.
Olimpiyat Oyunlar? aç?l?? törenlerinden görüntüler
1896’da ilk kez Yunanistan’da Atina’da düzenlenen Olimpiyatlar, o tarihten itibaren II. Dünya Sava?? haricinde her dört y?lda bir istisnas?z yap?lm?? ve ?u ?ehirlerde ve ülkelerde düzenlenmi?tir;
1900 – Paris, Fransa
1904 – St. Louis, ABD
1908 – Londra, ?ngiltere
1912 – Stokholm, ?sveç
1916 – Berlin, Almanya
1920 – Antwerp, Belçika
1924 – Paris, Fransa
1928 – Amsterdam, Hollanda
1932 – Los Angeles, ABD
1936 – Berlin, Almanya
1940 – Yap?lamad?
1944 – Yap?lamad?
1948 – Londra, ?ngiltere
1952 – Helsinki, Finlandiya
1956 – Melbourne, Avustralya ve Stokholm, ?sveç
1960 – Roma, ?talya
1964 – Tokyo, Japonya
1968 – Mexico City, Meksika
1972 – Münih, Almanya
1976 – Montreal, Kanada
1980 – Moskova, SSCB (Rusya)
1984 – Los Angeles, ABD
1988 – Seul, Güney Kore
1992 – Barcelona, ?spanya
1996 – Atlanta, ABD
2000 – Sidney, Avustralya
2004 – Atina, Yunanistan
2008 – Pekin, Çin
2012 – Londra, ?ngiltere
2016 – Rio de Janeiro, Brezilya.
Görüldü?ü üzere ?imdiye dek 31 kere düzenlenen ancak 29 defa yap?labilen (bir tanesi iki ülkede) Olimpiyat Oyunlar?’na ABD 4, ?ngiltere 3, Almanya 3, Fransa 2, Yunanistan 2, ?sveç 2, Avustralya 2, Belçika 1, Hollanda 1, Finlandiya 1, ?talya 1, Japonya 1, Meksika 1, Kanada 1, Rusya 1, Güney Kore 1, ?spanya 1, Çin 1 ve Brezilya 1 defa ev sahipli?i yapm??t?r. 2020 y?l?nda, Japonya, Olimpiyat Oyunlar?na ikinci defa ev sahipli?i yapacakt?r. Lakin geçti?imiz y?llarda Türkiye Cumhurba?kan? Recep Tayyip Erdo?an’?n da i?aret etti?i üzere, Olimpiyatlar henüz Müslüman nüfusu yo?un bir ülkede hiç düzenlenmemi?tir. Bu nedenle, Türkiye’nin ilerleyen y?llarda Olimpiyat Oyunlar?na ev sahipli?i yapmak konusunda büyük ?ans? bulunmaktad?r. Bunun için, Türkiyenin çok iyi lobi faaliyetleri göstermesi ve spor altyap?s?n? tamamlamas? gerekmektedir. Ayr?ca sportif anlamda da Türkiyenin daha sayg?n ve ba?ar?l? bir konuma ula?mas?, Olimpiyat Oyunlar?na ev sahipli?i yapma konusunda önemli bir avantaj olacakt?r. Lakin unutulmamas? gereken bir konu da, iyi planlama yap?lmamas? durumunda, Olimpiyatlara ev sahipli?i yapman?n bir avantajdan çok ekonomik felakete dönü?me riskidir. Nitekim Brezilya, 2016 Rio de Janerio Olimpiyat Oyunlar?na ev sahipli?i yapmas?na ve bu yolla önemli bir kültürel kazan?m elde etmesine kar??n, ekonomik anlamda çok zor bir dönemden geçmektedir.
Olimpiyat Oyunlar? bayra??
Olimpiyat Oyunlar? denince akla gelen önemli bir konu, 1912 y?l?nda 5 k?tadan da sporcunun kat?ld??? ilk Olimpiyatlar?n ard?ndan 1914’te kabul edilen ve dünyadaki 5 k?tay? sembolize eden Olimpiyat Oyunlar? bayra??d?r. Olimpiyat Oyunlar?’n?n slogan? ise “Daha h?zl?, Daha yüksek, Daha güçlü” anlam?na gelen “Citius, Altius, Fortius” sözüdür. Olimpiyat Oyunlar?’n?n klasikle?mi? bir unsuru da, özellikle son 30 y?lda büyük ve masrafl? ?ovlar?n sergilendi?i aç?l?? ve kapan?? törenleridir. Ayr?ca 1968’den beri Olimpiyat Oyunlar? için bir maskot da belirlenmektedir.
Olimpiyat Oyunlar?’n?n tarihine zaman zaman siyaset de damgas?n? vurmu?tur. Örne?in SSCB’nin Afganistan’? i?gal etmesinin ard?ndan So?uk Sava?’?n doruk noktas?na ç?kt??? dönemlerden olan 1980’lerin ba??nda düzenlenen iki Olimpiyat Oyunlar?nda, çe?itli boykot vakalar? ya?anm??t?r. 1980 Moskova Olimpiyatlar?’na, ABD’nin liderli?inde 64 ülke kat?lmam??t?r. 1984 Los Angeles Olimpiyatlar?’na ise, Rusya’n?n giri?imleriyle 13 ülke i?tirak etmemi?tir. 1988 Seul Olimpiyatlar?’na Kuzey Kore de kat?l?m göstermemi?tir. 1972 Münih Olimpiyatlar?’nda Filistin sorununu dünya kamuoyunda gündeme getirmek isteyen Kara Eylül örgütü üyesi Filistinli teröristler, 11 ?srailli sporcuyu öldürmü? ve Olimpiyat Oyunlar?n? kana bulam??t?r. 1936 y?l?nda Nazi Almanya’s?nda düzenlenen Olimpiyat Oyunlar?’nda ise, Afrikal? Amerikal? atlet Jesse Owens’?n 4 alt?n madalya kazanmas?, beyaz ?rk?n üstünlü?üne inanan Nazi lideri Adolf Hitler’i çileden ç?karm?? ve dünya kamuoyunun gündemine oturmu?tur. 1968 Meksika Olimpiyatlar?’nda yine zenci sivil hareketlerine kat?lm?? ABD’li iki atlet Tommie Smith ve John Carlos’un direni? selamlar? da, uzun y?llar unutulmayacak siyasi bir hareket olarak tarihe geçmi?tir.
Tommie Smith & John Carlos
Olimpiyat Oyunlar? madalya s?ralamas?nda ABD’nin toplamda büyük üstünlü?ü bulunurken, ABD’yi SSCB dönemi de dahil edilirse Rusya, sonras?nda da ?ngiltere izlemektedir. Son y?llarda Çin Halk Cumhuriyeti’nin h?zl? yükseli?i dikkat çekicidir. ?lk kez 1908 y?l?nda Olimpiyatlara kat?lan Türkiye ise, ilk madalyas?n? 1936 Olimpiyatlar?’nda “Mersinli” lakab?yla an?lan Ahmet Kireççi’nin serbest güre?te 3. olarak bronz madalyas? ile alm??t?r. Ayn? y?l 61 kiloda güre?en Ya?ar Erkan, Türkiye’ye Olimpiyatlar tarihindeki ilk alt?n madalyas?n? getirmi?tir. Türkiyenin ?imdiye kadar 38 Olimpiyat alt?n madalyas? bulunmaktad?r.
Ya?ar Erkan
2. Dünya Sava??’ndan sonra yap?lan 1948 Londra Olimpiyatlar?’nda Türk sporcular? oldukça ba?ar?l? olmu?, serbest ve grekoromen güre?te 6 alt?n, 4 gümü? ve 1 bronz, atletizmde de üç ad?m atlamada Ruhi Sar?alp ile 1 bronz olmak üzere toplam 12 madalya alarak madalya tablosunda 7. s?rada yer alm??t?r. Ruhi Sar?alp’in ald??? bu madalya, 2004 Atina Olimpiyatlar?’nda E?ref Apak’?n çekiç atmada ald??? bronz madalyaya kadar atletizmde Türkiye’nin tek madalyas? olarak kalm??t?r. Türkiye’nin madalya grafi?i incelendi?inde, Frans?zlar?n ünlü “etre fort comme un Turc" (Türk gibi kuvvetli olmak) sözünü hat?rlat?rcas?na, güre? ve daha arka planda da olsa halter bran?lar?nda ba?ar?l? oldu?umuz görülmektedir. Olimpiyatlarda kazand???m?z toplam 38 alt?n madalyam?z?n 28’i serbest ve grekoromen güre?ten, 8 tanesi halterden, 1 tanesi tekvandodan, 1 tanesi ise judodan gelmi?tir. "Cep Herkülü" lakapl? efsanevi halterci Naim Süleymano?lu, 1988, 1992 ve 1996 Olimpiyatlar?’nda üstüste 3 defa alt?n madalya kazanarak gerçek bir Türk spor efsanesi olmu?tur.
Naim Süleymano?lu
Halil Mutlu da, 1996, 2000 ve 2004 y?llar?nda üstüste 3 defa alt?n madalya alarak Süleymano?lu’nun ba?ar?s?n? tekrar etmi?tir. Haltercilerimiz Süleymano?lu ve Mutlu d???nda en ba?ar?l? sporcular?m?z, 2’?er alt?n madalya kazanan güre?çilerimiz Mustafa Da??stanl?, Mithat Bayrak ve Hamza Yerlikaya ve 1 alt?n, 1 gümü? ve 1 bronz madalya kazanan güre?çimiz Hamit Kaplan’d?r. Olimpiyat tarihimizdeki toplam 24 gümü? madalyan?n 16’s? serbest ve grekoromen güre?, 3 tanesi tekvando, 3 tanesi atletizm ve 2 tanesi boks dal?ndan al?nm??t?r. Toplam 24 bronz madalyam?z?n 14 tanesi serbest ve grekoromen güre?ten, 3 tanesi bokstan, 2 tanesi atletizmden, 2 tanesi tekvandodan, 2 tanesi halterden ve 1 tanesi judodan al?nm??t?r. 2004 y?l?nda Atina Olimpiyatlar?’nda sporcumuz Nurcan Taylan, halter bran??nda alt?n madalya kazanarak, Türkiye’ye alt?n madalya kazand?ran ilk kad?n sporcu olmu?tur. Son organizasyon olan 2012 Londra Olimpiyatlar?nda ise, Türkiye, toplam 4 madalya (Tekvando-Servet Tazegül-alt?n, Atletizm-Gamze Bulut-alt?n, Tekvando-Nur Tatar-gümü?, Güre?-R?za Kayaalp-bronz) kazanabilmi?tir.
2016 Olimpiyatlar?’nda da, Türk sporculardan yeni madalyalar beklenmektedir. Daha önemli bir geli?me ise, ilerleyen y?llarda Olimpiyat Oyunlar?na ev sahipli?i yapma hakk?n?n kazan?lmas? olacakt?r.
Yrd. Doç. Dr. Ozan ÖRMEC?
Available link for download
Subscribe to:
Posts (Atom)